Xaricdə magistraturanın ilk ilinin quruluşu ölkəyə görə kəskin fərqlənir: Almaniyada dövlət universitetində təhsil haqqı əksər əyalətlərdə yoxdur, amma viza üçün hesabda ildə 11 904 € (≈ 22 634 AZN) göstərilməlidir, Türkiye Bursları isə magistr tələbəsinə ayda 9 500 TL (≈ 329 AZN) verib təhsil haqqını özü ödəyir (DAAD, Türkiye Bursları, 2026-10-05 tarixinə). Madriddə dövlət magistraturasının 60 kreditlik ili təxminən 2 701 € (≈ 5 136 AZN), Britaniyada isə yalnız viza üçün yaşayış vəsaiti Londondan kənarda 9 ayda 10 539 £ (≈ 23 669 AZN) edir.
Hər ölkədə ilk yoxlanılacaq sual eynidir: bu diplom Azərbaycanda tanınacaqmı? Bu barədə aşağıda, «Azərbaycanda tanınma» bölməsində yazılıb.
Rəqəmlərlə: magistraturanın ilk ili, beş ölkə (2026/27)
| Təhsil haqqı (dövlət universiteti) | Viza üçün maliyyə sübutu | Müraciət / rüsum | Təhsil zamanı işləmə | |
|---|---|---|---|---|
| Almaniya | Əksər əyalətlərdə yoxdur; semestr haqqı 70–430 € (≈ 133–818 AZN). Baden-Vürtemberq: 1 500 €/semestr (≈ 2 852 AZN) | 992 €/ay, 11 904 €/il (≈ 22 634 AZN) | uni-assist: 75 € birinci, 30 € hər əlavə proqram | İldə 140 tam iş günü |
| Böyük Britaniya | Universitetə görə | 1 171 £/ay (London: 1 529 £), ən çox 9 ay; 30 noyabr 2026-dan verilən müraciətlər üçün: London 1 570 £, digər şəhərlər 1 203 £ / ay | Viza 558 £ + IHS 776 £/il | — |
| Türkiyə (Türkiye Bursları) | Təqaüd ödəyir | Təqaüdçü üçün təqaüdün özü | TBBS, 10 yanvar – 20 fevral | — |
| İspaniya (Madrid) | 1 ECTS = 45,02 € (2026/27, ilk qeydiyyat); 60 ECTS ≈ 2 701 € (≈ 5 136 AZN) | — | Birbaşa universitetə | Həftədə 30 saat (2025-05-20-dən) |
| ABŞ | Universitetə görə | Universitetin elan etdiyi illik xərc | GRE: 249 $ (≈ 423 AZN) | — |
Britaniya və ABŞ-da təhsil haqqı proqram səhifəsindən götürülür. Madrid qiyməti peşə hüququ verməyən magistraturanın ilk qeydiyyat tarifidir. Yoxlanılıb: 2026-10-05.
Mənbə: DAAD · uni-assist · AufenthG §16b · GOV.UK · Türkiye Bursları · Comunidad de Madrid · BOE, RD 1155/2024 · ETS GRE
Magistratura üçün hansı imtahanlar lazımdır?
İngilisdilli proqramlar dil sübutu istəyir, bəzi ABŞ və biznes proqramları əlavə olaraq GRE və ya GMAT. IELTS Academic bakalavr və magistr səviyyəsində təhsil üçün nəzərdə tutulub və 2 saat 45 dəqiqə çəkir: Dinləmə təxminən 30 dəqiqə, Oxu 60, Yazı 60, Danışıq 11–14 dəqiqə (ielts.org). British Council-un Bakıdakı AGHA Business Centre mərkəzində kompüterdə IELTS Academic 575 AZN-dir (ielts.org). GRE General Test-in qeydiyyat haqqı 2026-08-01-dən 249 $-dır (≈ 423 AZN) (ETS).
Almandilli proqramlar TestDaF və ya DSH, ispandilli proqramlar DELE və ya SIELE istəyir. Hansı testin və hansı balın qəbul edildiyini proqramın «entry requirements» bölməsi müəyyən edir; tarixi seçəndə nəticənin universitetə çatma müddətini də hesablayın.
Böyük Britaniya: viza xərci və Chevening
Britaniyada magistraturaya birbaşa universitetə müraciət olunur. Tələbə vizası üçün kurs haqqının birinci ili və yaşayış vəsaiti göstərilir: Londonda ayda 1 529 £, digər şəhərlərdə 1 171 £, ən çox 9 ay üçün (GOV.UK). Viza rüsumu 558 £ (GOV.UK), səhiyyə rüsumu tələbə üçün ildə 776 £-dur (GOV.UK). Chevening təqaüdü Britaniyada bir illik magistraturanı tam maliyyələşdirir və bakalavrdan sonra ən azı 2 800 saat iş təcrübəsi tələb edir (Chevening).
ABŞ: proqram növü və maliyyələşmə
ABŞ magistraturası təkcə araşdırma yönümlü deyil: həm peşə yönümlü (coursework), həm də araşdırma yönümlü proqramlar var. EducationUSA maliyyələşmə növlərini belə sadalayır: fellowship, teaching, research və administrative assistantship; assistentlik təhsil haqqından azadolma və ya təqaüd müqabilində verilir və EducationUSA-ya görə PhD səviyyəsində daha yaygındır (EducationUSA). Yəni magistr namizədi tam maliyyələşməni əvvəlcədən güman etməməlidir; maliyyələşmə barədə kafedraya birbaşa yazın. Bakıda EducationUSA-nın American Councils nəzdində məsləhət mərkəzi fəaliyyət göstərir (EducationUSA).
Almaniya: təhsil haqqı yox, maliyyə sübutu var
- Təhsil haqqı. Dövlət universitetlərinin çoxunda yoxdur; hər semestr 70–430 € semestr haqqı ödənilir. Baden-Vürtemberq AB-dən kənar tələbədən, o cümlədən Azərbaycan vətəndaşından semestrə 1 500 € alır; Bavariyada universitet özü qərar verir (DAAD).
- Maliyyə sübutu. Ayda 992 €, ildə 11 904 €, 2025-01-01-dən qüvvədədir; ən geniş yayılmış yol bloklanmış hesabdır (Sperrkonto).
- Müraciət. Bəzi universitetlər xarici sənədləri uni-assist vasitəsilə yoxlayır: birinci proqram 75 €, hər əlavə proqram 30 €; 3 proqram = 135 € (≈ 257 AZN) (uni-assist).
- İşləmə hüququ. İldə ən çox 140 tam iş günü (AufenthG §16b).
Türkiyə: Türkiye Bursları ilə magistratura
Türkiye Bursları magistr tələbəsinə təhsil haqqını, ayda 9 500 TL təqaüdü, 1 illik türk dili kursunu, yataqxananı, tibbi sığortanı və təhsilin əvvəlində və sonunda birdəfəlik aviabileti verir (Türkiye Bursları). Şərtlər: 30 yaşdan kiçik olmaq və ən azı 75% orta bal (Türkiye Bursları). Müraciət hər il 10 yanvar – 20 fevral tarixlərindədir, müsahibələr aprel–iyun, nəticələr avqustun əvvəlində (Türkiye Bursları); 2027/28 üçün pəncərə 10 yanvar – 20 fevral 2027-dir.
İspaniya: máster universitario və título propio fərqi
Máster universitario rəsmi dərəcədir: Real Decreto 822/2021 ilə tənzimlənir, RUCT reyestrinə daxil edilir, 60, 90 və ya 120 ECTS olur. Máster propio (título propio) universitetin öz diplomudur və rəsmi dərəcə sayılmır (Universidad Pablo de Olavide). Proqramın rəsmi olub-olmadığını RUCT reyestrində yoxlayın. Madriddə 2025/26 üçün peşə hüququ verməyən magistraturada 1 ECTS ilk qeydiyyatda 45,02 €, ikinci qeydiyyatda 71,88 €-dur (Comunidad de Madrid). Yeni immiqrasiya reqlamentinə görə tələbə 2025-05-20-dən həftədə ən çox 30 saat işləyə bilər (BOE).
Maliyyə planı: pul hansı ardıcıllıqla gedir?
- Müraciət: imtahan (IELTS 575 AZN, GRE 249 $), tərcümə və apostil, müraciət rüsumları (uni-assist 75 €).
- Qəbul: yer saxlama depoziti.
- Viza: maliyyə sübutu (Almaniya 11 904 €), viza və səhiyyə rüsumu (Britaniya 558 £ + 776 £).
- Köçmə və təhsil dövrü: bilet, kirayə depoziti, aylıq yaşayış.
Maliyyə sübutu viza qərarından əvvəl hesabda olmalıdır, yəni pulun hazır olma tarixi ümumi məbləğ qədər vacibdir.
Azərbaycanda tanınma: müraciətdən əvvəl yoxlayın
Xaricdə alınmış diplomu Azərbaycanda Təhsildə Keyfiyyət Təminatı Agentliyi (TKTA) tanıyır. TKTA «Tanınmayan universitetlər» siyahısını dərc edir: bunlar öz ölkəsində yerli akkreditasiyası olmadığı üçün diplomuna imtina verilmiş universitetlərdir (TKTA). Siyahıda olmayan universitetin akkreditasiyasını yoxlamaq üçün TKTA ENIC-NARIC şəbəkəsini tövsiyə edir. İspaniyada proqramın RUCT-da rəsmi olduğunu da təsdiqləyin. Ətraflı: xarici diplomun Azərbaycanda tanınması.
Bizim təcrübəmizdə
2024-cü ilin iyulunda tələbəmiz Fəxri Mürvətzadə Almaniya və İtaliyanın 4 universitetindən magistratura qəbulu alıb; onlardan biri Friedrich-Alexander-Universität (FAU)-dir.
Tez-tez verilən suallar
Almaniyada magistratura pulsuzdursa, nə qədər pul lazımdır?
Viza üçün ildə 11 904 € (≈ 22 634 AZN) maliyyə sübutu və semestrə 70–430 € semestr haqqı. Baden-Vürtemberqdə AB-dən kənar tələbə semestrə əlavə 1 500 € təhsil haqqı ödəyir (DAAD, 2026-10-05 tarixinə).
Türkiye Bursları magistrə nə verir?
Təhsil haqqı, ayda 9 500 TL, 1 illik türk dili kursu, yataqxana, tibbi sığorta və birdəfəlik aviabilet. Şərt: 30 yaşdan kiçik, orta bal ən azı 75%. Müraciət 10 yanvar – 20 fevral.
ABŞ magistraturası araşdırma yönümlüdürmü?
Yox, həm peşə yönümlü (coursework), həm araşdırma yönümlü proqramlar var. Assistentlik kimi maliyyələşmə EducationUSA-ya görə PhD səviyyəsində daha yaygındır.
Xarici magistr diplomu Azərbaycanda necə tanınır?
TKTA vasitəsilə. Müraciətdən əvvəl universitetin TKTA-nın «Tanınmayan universitetlər» siyahısında olmadığını və İspaniyada proqramın RUCT-da rəsmi olduğunu yoxlayın.
Bax həmçinin
Faktlar yoxlanılıb: 2026-10-05. Növbəti yoxlama: 2027-04-05. Məbləğlər AZN-ə Mərkəzi Bankın (CBAR) 05.10.2026 məzənnəsi ilə çevrilib: 1 € = 1,9014 AZN, 1 $ = 1,70 AZN, 1 £ = 2,2458 AZN, 1 TL = 0,0346 AZN, 100 HUF = 0,5157 AZN (CBAR). Mətn EduDistance redaksiya komandası tərəfindən süni intellekt alətlərinin köməyi ilə hazırlanıb, faktlar rəsmi mənbələrdən yoxlanılıb.
Oxşar məlumatlar
Şərhlər
